ในความเป็นจริงแล้วการที่เราจะออกแบบตู้ลำโพง หรือวงจรพาสซีฟครอสโอเวอร์นั้น นอกจากเราจะต้องเข้าใจในส่วนของทฤษฎีแล้ว ในทางปฏิบัติเราควรที่จะมีเครื่องมือที่เป็นมาตรฐานไว้สำหรับการทดสอบวัดผลที่สามารถอ้างอิงได้จริง ร่วมไปกับการทดสอบหรือปรับแต่งด้วยการฟังในขั้นตอนสุดท้าย ซึ่งการออกแบบตู้ลำโพง ให้กับลำโพงนั้นไม่ใช่ว่าเราจะนำแค่ค่า T-S PARAMETER ที่ได้มาจากโรงงานแล้วนำเข้าโปรแกรมคำนวณออกแบบตู้ หรือสมการออกแบบตู้เพียงอย่างเดียว แล้วจะให้ผลของเสียงที่มีคุณภาพจริงตามที่โปรแกรมคำนวณออกมาได้ (เหมือนกับที่ท่านผู้รู้หรือผู้ที่สอนเรื่องการออกแบบตู้ลำโพงหลาย ๆ ท่านมักจะแนะนำเช่นนั้น…ฮา) เพราะโปรแกรมคำนวณทั้งหมดนั้นถูกออกแบบมาสำหรับให้ผลการตอบสนองที่ดี กับสภาพอคูสติคที่เปิดโล่ง (FREE-FIELD) เช่นเดียวกับในห้องฟังของบ้าน ที่มีค่าเฉลี่ยโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 1,200 – 1,500 ตารางฟุต แต่สำหรับสภาพอคูสติคภายในรถยนต์ (CLOSED-FIELD) ที่เล็กกว่ามากนั้น จะส่งผลให้การตอบสนองความถี่ในย่านต่ำของเสียงเกิดอาการโอเวอร์ อันเนื่องมาจากผลของ TRANSFER FUNCTION ที่เกิดขึ้นภายในรถยนต์นั้นเอง นอกจากนี้ยังมีอีกหลายปัจจัยที่ทำให้การออกแบบตู้ลำโพงมีคุณภาพเสียงที่แตกต่างกันด้วย

สำหรับคอลัมน์เทคนิคปรับแต่งของเราฉบับนี้ ถูกเสนอชื่อกันมาแบบเป็นคู่ขากัน ระหว่างลำโพงซับวูฟเฟอร์ของ ATOMIC รุ่น QT12D4 และเพาเวอร์แอมป์ FORMULA-X รุ่น FX-800D ซึ่งผลิตภัณฑ์ทั้ง 2 ยี่ห้อนี้ ถ้าจะกล่าวไปแล้วต้องบอกว่าเป็นสินค้าเครื่องเสียงรถยนต์ที่ขึ้นชื่อในเรื่องของกำลังขับและพลังเสียงที่ดุดันเอาการเลยทีเดียว ก่อนอื่นเรามาติดตามดูรายละเอียดที่น่าสนใจของตัวผลิตภัณฑ์กันก่อนเลยครับ

รายละเอียดผลิตภัณฑ์

ลำโพงซับวูฟเฟอร์ ATOMIC รุ่น QT12D4 เป็นลำโพงซับวูฟเฟอร์รุ่นหนึ่งในตระกูล “QUANTUM SERIES” เป็นลำโพงซับวูฟเฟอร์ขนาด 12 นิ้วแบบวอยซ์คอยล์คู่ มีค่าความต้านทานวอยซ์คอยล์ละ 4 โอห์ม แบบช่วงชักยาว (EXTRA LONG STROKE) ที่ให้ระดับช่วงชักได้สูงถึง 2-1/2 นิ้ว โครงลำโพงทำขึ้นจากอะลูมิเนียมหล่อขึ้นรูปพ่นสีเทาขนาด 12 ขา และช่องระบายความร้อนสำหรับวอยซ์คอยล์ กรวยลำโพงผลิตขึ้นจาก FIBER NON-PRESSED CONE พร้อมเสริมความแกร่งของกรวยด้วย KEVLAR และทำการเชื่อมรอยต่อของกรวยลำโพง วอยซ์คอยล์ สไปเดอร์เข้ารูปเป็นชิ้นเดียวกันด้วยกาวชนิดพิเศษ ทำให้สามารถเคลื่อนตัวได้อย่างมั่นคงที่กำลังขับสูง ๆ ส่วนขอบลำโพงเป็นโฟมอัดระเอียดหลายชั้นแบบลอนใหญ่ ขอบโครง GASKET หุ้มด้วยยางหนากันลมรั่วออกเมื่อทำการติดตั้งเข้ากับตู้ลำโพง และใช้สไปเดอร์ที่ทำจาก POLYCOTTON สีดำพร้อมเสริมความแกร่งด้วยเรซิ่น กับวอยซ์คอยล์อลูมิเนียมทนความร้อนสูงขนาด 2-1/2 นิ้ว ที่ถูกติดตั้งไว้บนสไปเดอร์เพื่อป้องกันการช๊อต ใช้แม่เหล็กความเข้มข้นสูงหนาขนาด 1 นิ้วหนัก 90 ออนซ์ประกบกัน 2 ชั้นหุ้มด้วยยางกันกระแทก ใช้แผ่น FRONT PLATE และแผ่น BACK PLATE ขนาดใหญ่ชุบโครเมียมกับรูระบาย (VENT POLE PIECE) ด้านหลังขนาดใหญ่ ขั้วต่อสายลำโพงชนิด NICKEL-PLATED แบบสปริงกดหนีบสายที่สามารถรับขนาดสายได้ใหญ่ถึง 8 AWG ทนกำลังขับ 1,000 วัตต์

สำหรับเพาเวอร์แอมป์ FORMULA-X รุ่น FX-800D เป็นเพาเวอร์แอมป์แบบ DIGITAL CLASS-D MONOBLOCK ตัวถังทำจากอะลูมิเนียมหล่อขึ้นรูปพ่นสีดำ เป็นแบบ RAZOR DIAMOND CUT และตรงกลางมีตรายี่ห้อ FORMULA-X ซึ่งหล่อขึ้นรูปเป็นตัวนูน ตัวถังนั้นใช้ครีบระบายความร้อนแบบเซาะร่อง มีความสูงขนาด 1 เซ็นติเมตรจำนวนมากทางด้านบนของตัวเครื่อง ให้ขนาดกำลังขับต่อเนื่อง (RMS) ที่ 4 โอห์ม 350 วัตต์x1 แชนเนล และที่กำลังขับต่อเนื่อง (RMS) ที่ 2 โอห์ม 600 วัตต์x1 แชนเนล และที่กำลังขับที่ 1 โอห์มจะมีกำลังขับสูงสุด 800 วัตต์x1 แชนเนล ความต้านทานต่ำสุดที่ 1 โอห์ม THD น้อยกว่า 0.15% การตอบสนองความถี่ 10Hz – 250Hz การปรับความไวทางด้านอินพุท 250 มิลลิโวลท์ – 5 โวลท์ ความต้านทานด้านอินพุท 20 กิโลโอห์ม อัตราส่วนเสียงต่อสัญญาณรบกวนมากกว่า 90 dB การแยกสเตริโอมากกว่า 70 dB วงจรอิเล็กทรอนิค ครอสโอเวอร์ด้านความถี่ต่ำปรับได้ตั้งแต่ 40 Hz – 250 Hz ที่ความชัน 24 dB/Oct ปรับความถี่ SUBSONIC ได้ 15 – 50 Hz ที่ความชัน 18 dB/Oct ค่า DAMPING FACTOR 200 พร้อมด้วยฟิวส์ขนาด 25 แอมป์ 3 ตัว ขั้วต่อสัญญาณอินพุทเป็นขั้วแจ๊ค RCA TIFFANY อย่างดี ส่วนขั้วต่อลำโพง และขั้วต่อเพาเวอร์ซับพลายเป็นชนิด BLOCK TERMINAL ชุบทอง พร้อมด้วยระบบป้องกันอุณหภูมิสูงเกิน, ป้องกันการช๊อตของลำโพง และป้องกันสัญญาณขาเข้าที่มากเกินไป

ขั้นตอนการทดสอบ

สำหรับการวัดหาค่า T/S PARAMETER ของลำโพงซับวูฟเฟอร์ ATOMIC รุ่น QT12D4 เราใช้วิธีการต่อลำโพงในแบบขนาด และใช้เครื่องมือวัดของ LinearX LMS 4.5 (V.4.5.0.340), LEAP 5.0 (V.5.0.0.327) ENCLOSURESHOP SOFTWARE และ LinearX VIBOX โดยทำการทดสอบหาค่าความต้านทาน (IMPEDANCE SWEEP) ทั้งแบบ FREE-AIR และ ADDED MASS (DELTA MASS) ด้วยวิธี CONSTANT VOLTAGE (CURRENT SOURCE) ซึ่งวิธีนี้ลำโพงซับวูฟเฟอร์จะต่อโดยตรงกับเพาเวอร์แอมป์ (โดยไม่ต่อผ่านตัวต้านทาน 600-1000 โอห์ม) และทำการแยกวัดทั้งโวลท์ (VOLTAGE) กับกระแส (CURRENT) ที่ระดับ 2 โวลท์อินพุท (2 วัตต์ที่ 2 โอห์ม) หลังจากนั้นนำกราฟทั้งสองมาคำนวณหากราฟความต้านทาน แล้วนำข้อมูลค่าความต้านทานทั้งหมดเข้า LEAP 5.0 เพื่อคำนวณหาค่าพารามิเตอร์ และทำการจำลอง (SIMULATE) การตอบสนองความถี่ของลำโพงซับวูฟเฟอร์กับตู้ลำโพงในแบบต่าง ๆ

ผลการทดสอบจาก LAB

ค่า T/S PARAMETER ที่แสดงอยู่ในตารางถูกนำไปใช้ในการจำลอง (SIMULATE) การตอบสนองความถี่ของลำโพงซับวูฟเฟอร์กับตู้ลำโพงรวมกัน โดยใช้ปริมาตร และชนิดของตู้ลำโพงตามที่โรงงานแนะนำให้ ซึ่งทางค่าย ATOMIC ได้แนะนำทั้งตู้ปิด ตู้เปิด และตู้แบนด์พาส เรามาเริ่มต้นกันที่ตู้ปิดกันก่อนเลย ด้วยขนาดปริมาตรของตู้ 1.7 ลูกบาศก์ฟุต ที่ให้ผลการตอบสนองความถี่ย่านต่ำมีการ roll-off (Fc) ที่ประมาณ 58.46 เฮิรซ์ กับค่า Qtc ที่ 0.6 สำหรับตู้เปิดใช้ปริมาตรที่ 1.2 ลูกบาศก์ฟุต กับท่อ PORT หน้าตัด 3 นิ้วยาว 9.16 นิ้วกับการจูนความถี่ (Fb) ที่ 35 เฮิรซ์ สำหรับตู้แบนด์พาสใช้ปริมาตรของตู้ใบหน้า 0.5 ลูกบาศก์ฟุต ท่อขนาด 4 นิ้วยาว 7.33 นิ้วจูนความถี่ที่ 78 เฮิรซ์ และตู้ใบหลังมีปริมาตร 0.46 ลูกบาศก์ฟุต เมื่อทำการเพิ่มระดับแรงดันสัญญาณอินพุทเป็น 63.24 โวลท์ให้ระดับความดังเสียง SPL สูงสุด 115.2 ดีบีในตู้ปิด และ 117 ดีบีในตู้เปิด กับ 112.6 ดีบีในตู้แบนด์พาส

เมื่อเราทำการลองวัดผลการตอบสนองความถี่ และวัดค่าความต้านทานของลำโพงซับวูฟเฟอร์ ATOMIC QT12D4 จริงในตู้ปิดขนาด 1.5 ลูกบาศก์ฟุต (กว้าง 14.5 นิ้ว x สูง 14.5 นิ้ว x ลึก 17.5 นิ้ว) ด้วยเครื่องวัด LinearX LMS ให้ความถี่ roll-off ที่ 56.9 เฮิรซ์กับ Qtc ที่ 0.57 ซึ่งต่ำกว่ากราฟที่ SIMULATE ตู้ปิดปริมาตร 1.7 ลูกบาศก์ฟุตอยู่เล็กน้อย

ทดสอบคุณภาพเสียง

ชุดทดสอบระบบเสียงใช้เฮดยูนิตของ SONY รุ่น XRC-6100 กับเพาเวอร์แอมป์ FORMULA-X รุ่น FX-800D ขับลำโพงซับวูฟเฟอร์ ATOMIC รุ่น QT12D4 ในตู้ปิดขนาด 1.5 ลูกบาศก์ฟุต และเพาเวอร์แอมป์กลางแหลมขับลำโพงแยกชิ้น 6 นิ้ว MB QUART เริ่มการทดสอบด้วยการฟังลักษณะเสียงของเพาเวอร์แอมป์ก่อนโดยเพลงจาก METALLIC The $59.98 EP (HEAVY METAL) / TONY SPINNER (BLUE) จากรูปแบบที่ออกแบบมาเป็นลักษณะของเพาเวอร์แอมป์ CLASS D ลักษณะเสียงที่ได้จึงค่อนข้างมีพลังกระแทก กระทั้น ที่ออกมาทางหนักหน่วง และ รวดเร็ว เสียง KICK DRUM ในเพลงแรกของวง METALLICA ให้ความกระชับรวดเร็ว สามารถถ่ายทอด BEAT ของตัวโน้ตออกมาได้ ตามสัดส่วนที่ถูกต้อง ช่วง ATTACK ชัดเจน เร็ว ต่อเนื่องจนถึง DECAY ซึ่งสั้นกระชับ ตามลักษณะของ ENVELOPE ของเสียง ซึ่งบ่งบอกถึงการถ่ายทอดเสียงที่ตรงไปตรงมา กระชับรวดเร็ว

สำหรับลำโพงซับวูฟเฟอร์ ATOMIC เริ่มลองฟังจากเสียงดนตรีของ TONY SPINNER ก่อน ดนตรี BLUEที่เริ่มขึ้นค่อนข้างสนุกสนาน ถ่ายทอดเสียงในย่านเสียงเบสได้อย่างกลมกลืน ทดลองปรับจุดตัดครอสโอเวอร์มาที่ 120 Hz เพื่อทดลองให้ลำโพงซับวูฟเฟอร์ ตอบสนองช่วงความถี่ MID-LOW ซึ่งจะมีเสียงของสแนร์อยู่ในช่วงนี้ด้วย เสียงสแนร์ที่ได้ค่อนข้างสดอยู่แล้วจากลำโพง MB QUART ที่ฟังคู่กัน และยังได้เสียงช่วง MID-LOW ของสแนร์จากการเลือกจุดตัดที่ 120 เฮิรซ์ของลำโพงซับวูฟเฟอร์มาเสริมทำให้เสียงสแนร์ แน่นเต็มได้เนื้อหนัง และน้ำหนักการตีที่ชัดเจนเสียง KICK DRUM ต่อเนื่องมี ATTACK ที่ทอดยาวขึ้นไป SUSTAIN ยาวต่อเนื่อง และ RELEASE ที่ทอดยาวสมจริงตามลักษณะของ KICK DRUM ที่ใช้บันทึกเสียง ลองปรับเปลี่ยนจุดตัดมาที่ 45-80Hz ให้เสียงเบสกระแทกกระทั้น ATTACK ที่ขึ้นได้เร็ว กระชับและคลายตัวในช่วง RELEASE ได้รวดเร็วจากเพลงของ METALLICA ทำให้เสียงที่ได้โดยรวมทั้งหมดค่อนข้างฟังได้ชิ้นดนตรีมากขึ้น เบสกระชับเป็นตัว มี DAMPING บ้างเล็กน้อย แต่ไม่มีผลอะไรมาก เพราะเป็นลักษณะเฉพาะของลำโพงกรวยกระดาษอยู่แล้ว เนื่องจากมีนำหนักมากกว่ากรวยแบบโพลีทั่วไป และจากแหล่งจ่ายไฟที่นำมาใช้ร่วมกัน ไม่สามารถจ่ายกระแสได้พอกับการทดสอบที่หนักหน่วงกว่านี้ครับ

สรุป

หากใครกำลังมองหาลำโพงซับวูฟเฟอร์บวกแอมป์ขับซับแบบ CLASS D ในราคาค่างวดที่พอหอมปากหอมคอ แต่เน้นได้ทั้งลูกหนัก ลูกกระแทก เอาไว้เผื่อแผ่คนฟังนอกรถด้วย คู่หูคู่นี้นับว่าโดยใจเลยทีเดียว โดยเฉพาะกับวัยรุ่นที่ชอบอะไรเป็นแบบแดนซ์ ๆ ด้วยละก็ใช้เลยครับ ส่วนใครที่มีลำโพงซับวูฟเฟอร์ของ ATOMIC รุ่นนี้อยู่ และถ้าต้องการรีดพลังเสียงบวกคุณภาพเสียง ก็สามารถดูแนวทางการออกแบบของคอลัมน์นี้ไปใช้ในการปรับแต่งตู้สูตรของคุณเองก็ได้เลย หากจะลองทำเล่นเอง ผมก็ได้แนะนำรายละเอียดของการสร้างตู้ปิด และขนาดแบบคราว ๆ ให้ลองทำดูก็น่าสนุกดีนะครับ แล้วฉบับหน้ากับมาพบกันใหม่นะครับ…สวัสดีครับ

สำหรับผู้ที่สนใจผลิตภัณฑ์ของ ATOMIC และ FORMULA-X ของแท้ สามารถติดต่อสอบถามไปได้ที่บริษัท กะรัต คอร์ปอร์เรชั่น จำกัด โทร. 0-1825-1383, 0-2373-0657-8 แฟกซ์. 0-2373-8745 หรือที่ www.karataudio.com

Lab Test: วิรัตน์ นพรัตน์เจริญสุข

Music Test: พงษ์เผ่า ทองธิว

Special Thank: วิโรจน์ เหล่าสมบัติ