ตำแหน่งการวางลำโพง

มาดูความสำคัญของการจัดวางตำแหน่งลำโพงในรถยนต์กัน โดยหนึ่งในคำถามที่มักจะถูกถามบ่อย ๆ เกี่ยวกับการวางตำแหน่งลำโพง ตั้งแต่การหาตำแหน่งเพื่อใส่ลำโพงขนาดใหญ่ในรถเป็นเรื่องยากมากที่สุด ซึ่งไม่ได้เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจเลย แต่น่าเสียดายที่หนึ่งในสิ่งแรกที่เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับการสร้างระบบเสียงที่มีคุณภาพ คือการจัดวางตำแหน่งลำโพงนั้น มักจะอยู่ที่ด้านบนของรายการ ได้มีการเตือนผู้ติดตั้งเครื่องเสียงเสมอ อะไรที่ผมเรียกว่ากฎทองของเครื่องเสียงรถยนต์: "ลำโพงที่ดีในตำแหน่งที่ตั้งที่ดีสามารถให้ผลที่ดีกว่าลำโพงที่ดีในตำแหน่งที่ตั้งที่ไม่ดีเสมอ"

ตำแหน่งที่ตั้งของลำโพงมีความสำคัญต่อประสิทธิภาพการทำงานของพารามิเตอร์ทั้งหมดของลำโพงอย่างแท้จริง นักติดตั้งเครื่องเสียงส่วนใหญ่จะรู้มาก่อนว่าการถ่ายทอดอิมเมจที่ดีนั้น จะเป็นไปไม่ได้เลย ถ้าตำแหน่งที่ติดตั้งของลำโพงไม่เหมาะสม การรักษาระยะห่างที่เท่ากันและการติดตั้งที่ได้สมมาตรกันของลำโพงจากทางด้านซ้ายและขวาไปถึงผู้ฟัง ในระยะทางที่แน่นอน ไม่เพียงแต่จะได้รับเซ็นเตอร์อิมเมจ (center image) ที่ดีแล้ว แต่ยังได้รับเวทีเสียง (sound stage) ที่ได้สัดส่วนด้วยเช่นกัน แต่ในขณะที่นักติดตั้งเครื่องเสียงส่วนใหญ่จะไม่คิดว่าการติดตั้งลำโพงด้านซ้ายแตกต่างกว่าลำโพงด้านขวานัก และส่วนมากเลยก็ไม่ได้นึกถึงการแยกออกของลำโพงในระยะที่ห่างกันอย่างมาก ระหว่างลำโพงที่อยู่ตรงด้านเดียวกัน

การแยกลำโพงมิดเร็นจ์และทวิตเตอร์

การแยกออกของระยะห่างที่มากของตัวอุปกรณ์ เช่น ลำโพงทวิตเตอร์และมิดเร็นจ์  สามารถทำให้เกิดสิ่งที่ไม่ดีกับความถูกต้องของระบบได้ น่าเสียดายที่ไม่มีลำโพงที่จะสามารถทำงานได้อย่างดีมากๆ ในการถ่ายทอดคลื่นความถี่เสียงได้ครบเต็มย่านเสียง (20Hz – 20kHz)  และเนื่องจากเป้าหมายของเราคือ การถ่ายทอดเสียงที่มีความถูกต้องเหมือนจริง เราจึงต้องพยายามถ่ายทอดเสียงเหล่านั้น ให้ตรงตามต้นฉบับอย่างเป็นธรรมชาติตามวิธีการที่พวกเขาถูกผลิตขึ้นมา ในธรรมชาตินั้น เสียงจะเกิดขึ้นได้เมื่อวัตถุเกิดการสั่นสะเทือน และเมื่อวัตถุสั่นสะเทือน ทุกความถี่จากต่ำที่สุดไปจนถึงสูงสุด เป็นการกระจายออกจากแหล่งกำเนิดเดียวกัน เนื่องจากเราไม่สามารถทำเช่นนี้กับลำโพงได้ เราจำเป็นที่จะต้องรวมหลาย ๆ ลำโพงเข้าด้วยกัน เพื่อให้ครอบคลุมแถบคลื่นเสียงทั้งหมด ด้วยการใช้ครอสโอเวอร์ ที่ทำให้เราสามารถ "แบ่ง" คลื่นความถี่เสียง ภายในช่วงความถี่เสียงแคบ ๆ และแจกจ่ายความถี่เหล่านั้นไปยังลำโพงแต่ละตัว เพื่อที่จะได้จัดการในแต่ละช่วงความถี่นั้นๆ ได้อย่างเหมาะสมที่สุด

ลำโพงหลาย ๆ ตัว ทำงานอย่างพร้อมเพียงกันได้อย่างสมบูรณ์แบบนั้นย่อมเป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าทุกอย่างทำอย่างถูกต้องแล้วละก็ ถือว่าทำได้ค่อนข้างดีใกล้เคียงความสมบูรณ์อย่างมากเลยทีเดียว ในเครื่องเสียงรถ มีคนเป็นจำนวนมากเลยที่ให้ความสนใจไปที่จุดตัดความถี่และความลาดชันของตัวเน็ทเวิร์ค แต่น้อยมากและถ้ามี ก็จะสนใจไปที่การวางตำแหน่งของตัวไดร์เวอร์ที่แท้จริง ในการใช้งานจริง ๆ ที่จะได้รับผลลัพธ์ที่ดีที่สุด เมื่อทุกลำโพงที่อยู่ด้านเดียวกัน (ฝั่งเดียวกัน) คือถูกตั้งอยู่ด้วยกันในตำแหน่งที่ใกล้ชิดกันมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ แม้การแยกกันเพียงเล็กน้อย ก็สามารถสร้างข้อผิดพลาดได้ นั้นไม่ใช่สิ่งที่ง่ายในการแก้ปัญหาโดยวิธีการใด ๆ เราเพียงแต่แค่วางตำแหน่งลำโพงให้ใกล้ชิดกัน

ผลการทดสอบ

เพื่อแสดงให้เห็นตัวอย่างของวิธีการวางตำแหน่งของลำโพงมิดเร็นจ์ และ ทวิตเตอร์ ที่เราสามารถดำเนินการทดสอบเล็กน้อย ในการเริ่มต้นการทดสอบ เราเลือกลำโพงคู่ที่มีคุณภาพสูง ทำการแยกลำโพงและติดตั้งลำโพงบนแผ่นติดตั้ง โดยวางให้ใกล้กันเท่าที่จะสามารถติดตั้งได้ จากนั้นก็นำตัวอีควอไลเซอร์คุณภาพสูง มาทำการปรับแต่งการตอบสนองให้มีความราบแบนที่สุด ซึ่งเส้นที่มีความราบเรียบที่วัดได้จริง บนกราฟการทดสอบแสดงการวัดอ้างอิงที่ "ศูนย์" จากช่วงความถี่ 100 Hz ถึง 20 KHz (ดูรูปที่ 1) หลังจากนั้นนำมาเป็นตัววัดอ้างอิง แล้วทำการแยกลำโพงมิดเร็นจ์และทวิตเตอร์ ด้วยระยะห่างหนึ่งฟุต ซึ่งมันเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจว่า ไม่ได้มีการเปลี่ยนระยะห่างการวัดของลําโพงแต่ละตัวจากไมค์วัด เนื่องจากลำโพงยังคงอยู่บนระนาบการวัดเดียวกัน และยังได้ทำการวัดที่เหมือนกันนี้อีกครั้ง โดยครั้งนี้มีการเพิ่มการแยกระยะห่างของลำโพงออกเป็นสองฟุต

รูปที่ 1

เส้นกราฟที่เกิดขึ้นทั้งสองอัน แสดงผลกระทบบนกราฟการตอบสนองความถี่ที่ถูกวัดได้ของลำโพงที่เหมือนกัน เพียงแต่การแยกลำโพงมิดเร็นจ์และทวิตเตอร์เท่านั้นที่ถูกเปลี่ยนไป ในทุกกรณี ครอสโอเวอร์ แน่นอน ยังคงเหมือนเดิม เพียงแต่ระยะห่างระหว่างลำโพงนั้นมีการเปลี่ยนแปลง ให้สังเกตว่า การตอบสนองมีข้อผิดพลาดใหญ่ที่สุด คืออยู่ใกล้กับความถี่ครอสโอเวอร์ (จุดตัดครอส) 2,500 เฮิรซ์ และที่อยู่เหนือขึ้นไป โดยช่วงความถี่ที่ลำโพงทั้งสองมีการถ่ายทอดความถี่ออกมานั้นเหมือนกัน และจะได้รับผลกระทบที่มากกว่าเมื่อมีการแยกลำโพงออกห่างกันมากขึ้น ข้อเท็จจริงก็คือว่าเมื่อสัญญาณถูกแบ่งแยกไปแล้ว ก็มักจะยากที่จะให้มันรวมกันอย่างถูกต้อง เหมือนที่มันเป็นในตอนเริ่มต้น ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่เคยออกมาดีเท่าที่เราต้องการ แม้กับลำโพงและครอสโอเวอร์ที่ดีที่สุด

ความลาดชันครอสโอเวอร์เป็นรองในการจัดวางตำแหน่ง

สิ่งที่ตลกและมักจะได้ยินอยู่เสมอก็คือว่า นักติดตั้งเครื่องเสียงมักจะกังวลเกี่ยวกับความลาดชันของครอสโอเวอร์และความถี่ที่ถูกต้อง แต่ไม่นึกถึงว่าพวกเขามีการแยกลำโพงออกในระยะห่างมากเท่าใด ความจริงก็คือตำแหน่งการวางของลำโพงมีความสำคัญอย่างมาก มากกว่าความถี่หรือความลาดชันที่ถูกต้องของครอสโอเวอร์เสียอีก เมื่อลำโพงมิดเร็นจ์และทวิตเตอร์มาจากตำแหน่งที่แตกต่างกัน ก็ไม่ได้มีความหวังมากว่า เสียงจะสอดคล้องกัน เหมือนกับรูปแบบของคลื่นต้นฉบับ กับการรวมลำโพงให้มาว่างอยู่ติดกัน โดยมีระยะการแยกออกมีค่าเท่ากับหนึ่งความยาวคลื่นที่ความถี่ครอสโอเวอร์ ก็อย่าหวังว่าจะได้การส่งผ่านคลื่นเสียงที่ดี ที่จะเป็นไปได้กับทุกมุมของการฟัง

ถ้าระยะห่างระหว่างตัวไดร์เวอร์ สามารถที่จะรักษาไว้กับหนึ่งส่วนสี่ของความยาวคลื่น หรือ น้อยกว่า เป็นไปได้ที่โดยรวมทั้งหมดดีกว่าอย่างมาก ในโลกแห่งความจริง อะไรที่ทำให้ระยะห่างเหล่านี้เกี่ยวข้องกัน? โดยปกติครอสโอเวอร์ของลำโพงมิดเร็นจ์กับทวิตเตอร์จะมีจุดตัดกันที่ 2.5 kHz - 3 kHz, นี้จะเท่ากับเป็นการแยกห่างออกจากกันประมาณ 2 นิ้วหรือน้อยกว่า และจะทำให้การกล่าวถึงนี้มีความชัดเจนมากอย่างขึ้น ก็คือการติดตั้งลำโพงในแบบโครแอ็คเชียลนั้นเอง ดังนั้น อะไรที่ส่งผลให้กับการทำทั้งหมดนี้? สถานการณ์นี้ก็จะกลายเป็นเรื่องคลาสสิกของ "ทำไมลำโพงเป็นเช่นอสังหาริมทรัพย์." ในลำโพงและอสังหาริมทรัพย์ มีสามสิ่งที่สำคัญที่ทำให้ระบบเกิดเสียงที่ดี หรือ ทรัพย์สินที่มีค่า นั้นก็คือ ตำแหน่งที่ตั้ง ตำแหน่งที่ตั้ง และตำแหน่งที่ตั้ง

กลับหน้าแรก

www.CaraudioMagonline.com